Nederlands verleden in Medan

Toch maar eens een vehaaltje.....

Inmiddels ben ik 5 weken in Azië, de langste tijd op Bali, sinds een paar dagen op Sumatra. Wij, mijn vriendin Simone, haar broer Jeroen en zijn vrouw Ida en ik, gaan een roadtrip maken van Medan naar Padang, een tocht van zo grofweg 800 kilometer. Jeroen is onze chauffeur. 

Onze trip begint met een dagje sightseeieng in Medan. In deze stad zijn nog overblijfselen te vinden van het koloniale plantersverleden dat begon in 1862 toen de Nederlander Jacob Nienhuys op de vruchtbare vulkanische grond tabak begon te verbouwen. Hij keeg toestemming van de sultan van Deli om een klein deel oerwoud hiervoor te ontginnen.

Op zoek naar een beeld van het koloniale verleden bezoeken wij het huis van Tjong a Fie, een zeer succesvol ondernemer in die tijd, invloedrijk door zijn contacten met de Nederlandse autoriteiten en met de Deli  Maatschappij waarvan Nienhuys een van de oprichters was. Tjong a Fie is overigens medeoprichter van het  Tropenmuseum in Amsterdam. 

Na rondgedwaald te hebben in de grote mansion, die Tjong cadeau schonk aan zijn vrouw en nog steeds in het bezit van de familie is, bezoeken wij het vlakbij gelegen voormalige AVROS (Algemene Vereniging van rubberplanters in de Oost) gebouw. In dit gebouw is nu museum Perkebunan gehuisvest. De tentoonstelling in het museum laat het 'plantersverleden verbonden met de toekomst' zien. Het is niet bij tabak- en rubberplantages gebleven. Ook producten als cacao, palmolie, koffie, thee en suiker zijn nog steeds afkomstig van plantages uit de regio.

Heel schattig is de ontvangst van de twee jonge dames bij de entree. Zij zijn blij met ons bezoek. Naast de kaartjes overhandigen ze ons een flesje water en een klein 'handmade' presentje. We hebben overigens het idee dat het museum niet overlopen wordt door bezoekers, wellicht daarom de enthousiaste ontvangst. 

Onderdeel van de tentoonstelling is een vitrine gewijd aan de Koninklijke Rotterdamse Lloyd, met o.a. een schaalmodel van de Willem Ruys, het vlaggenschip van de Rotterdamse, dat voer op de lijndienst met voormalg Nederlands-Indie/Indonesië. De teksten in het museum zijn allemaal in 'Bahasa', dat leest dus wat lastig. 

Bij restaurant, bakkerij en banketbakkerij Tip Top, ook uit de koloniale tijd, eten we een saucijsbrood (geen schrijffout). Bitterballen en moorkop staan overigens ook op de kaart.

Medan groeide in de koloniale tijd uit van een kampong tot grote stad. Toen de Sultan van Deli ook naar de stad verhuisde werd Medan de hoofdstad van Sumatra. Het paleis van de sultan, het Maimun paleis, staat dan ook op ons lijstje. Het paleis lijkt in onze ogen wel een kermisattractie geworden, door de kleustelling, maar ook door de winkeltjes en selfiespot in de ontvangstruimte, de enige ruimte die je kunt bezoeken. En over kermis gesproken, de paleistuin is gevuld met allemaal 'way over the time' kermisattracties. Een Nederlandse tintje zit in de architectuur. Het paleis is ontworpen door een Nederlandse architect (Theodoor van Erp). 

Er zijn overigens meer koloniale gebouwen onder Nederlandse architectuur gebouwd, zo ook de Masjid Raya Al-Mashun. Om de moskee te mogen betreden moeten wij eerste wat blote lichaamsdelen bedekken.

Wij worden rondgeleid door 'Eddy'. Eddy is afkomstig uit Aceh en woonachtig in Medan. Hij heeft zichzelf nederlands geleerd. Hij informeert ons over de Sultansfamilie en hun relatie tot de moskee, de architectuur en de Islam in zijn algemeen. Dat hij de nederlandse gramatica heeft bestudeerd laat hij o.a. blijken door aan te geven dat een man een moslim is en een vrouw een moslima, met nadruk op 'mà'.

Eddy neemt ons ook nog even mee naar de begraafplaats, waar de overleden sultans begraven liggen. Als hij naar het graf van de 13e sultan wijst zie ik een man hiernaast liggen. Even schiet de gedachte door mij heen, zou de sultan  zijn graf hebben verlaten?

Om de cirkel rond te maken: Het initiatief voor de bouw van de moskee kwam van de sultan. De bouw werd gefinancieerd door het sultanaat, de Deli maatschappij en Tjong a Fie.